Django ile Blog Geliştirme - Yönetici Paneli

Django Modelleri yazısında django'da veri yapılarının oluşturulmasından ve bunların veritabanına kaydedilmesinden bahsetmiştik. Bu yazımızda ise, uygulamamızı django'nun yönetici paneline kaydedeceğiz.

Bu yazı dizisinde bahsedilen blog uygulamasının son haline github deposundan ulaşabilirsiniz.

Django'nun belki de en güzel özelliklerinden biri bizi yönetici paneli yapmaktan kurtarmasıdır. Django kendi içerisinde bir admin sitesi uygulamasıyla gelir, ve bu uygulamayı kolaylıkla projemize dahil edebiliriz. Eğer halen aktifleştirmediyseniz, settings modülü içerisindeki django.contrib.admin uygulamasını şimdi aktifleştirebilirsiniz. settings modülü içerisindenki INSTALLED_APPS listesinde zaten varsa, django.contrib.admin'in başındaki # işaretini kaldırın, eğer yoksa bunu listeye kendiniz ekleyin. Django'nun yönetici sitesinin bağımlılıkları yeni bir django projesinin içerisinde kendiliğinden sağlanmış olarak gelirler. Ancak, bu bağımlıkları yanlışlıkla sildiğinizi düşünüyorsanız, şunları kontrol edin:

  • Yüklü uygulamalarınız içerisinde şunlar var mı: django.contrib.auth, django.contrib.contenttypes, django.contrib.messages
  • MIDDLEWARE_CLASSES içerisinde MessageMiddleware var mı?
  • TEMPLATE_CONTEXT_PROCESSORS içerisinde django.contrib.messages.context_processors.messages var mı?

Eğer bunların hepsi varsa, admin sitesi kullanıma hazır demektir. Eğer admin sitesini yeni aktifleştirdiyseniz, şu komutu vererek veritabanında admin sitesi için gerekli olan tabloları oluşturun:

python manage.py syncdb

Bu komut eğer daha önce bir yönetici hesabı oluşturmadıysanız, bir yönetici hesabı oluşturmanızı isteyecek. Gerekli bilgileri girerek yönetici hesabınızı oluşturun.

Admin sitesi uygulamasını yüklemiş olmamıza rağmen, henüz bu siteye hangi link üzerinden ulaşılacağını django'ya bildirmedik. URL tanımlaması yapması konusuna daha sonra değineceğiz. Şimdilik, proje ana dizininiz içindeki urls modülünde, admin uygulaması için gereken değişiklikleri yapın, urls modülünüzün şu şekilde görünmesi gerekiyor.

from django.conf.urls.defaults import patterns, include, url
from django.contrib import admin
admin.autodiscover()

urlpatterns = patterns('',
    url(r'^admin/', include(admin.site.urls)),
)

Artık admin panelimiz kullanıma hazır. Ancak, admin panelinin düzgün görünmesi için gereken statik dosyalar yerinde olmayabilir. settings modülünde tanımladığınız ADMIN_MEDIA_PREFIX'in gösterdiği yere, admin uygulamasıyla birlikte gelen statik dosyaları kopyalamanız gerekiyor. Bu dosyalar, djangoyu yüklediğiniz klasör altındaki, contrib/admin/media içerisinde bulunur. Örneğin, ADMIN_MEDIA_PREFIX'iniz /static/admin ise, contrib/admin/media içersindeki bütün dosyaları, statik dosyalarınızı tuttuğunuz dizinin içerisinde, admin ismindeki bir klasöre kopyalamalısınız. Artık admin siteniz kullanıma hazır. Eğer geliştirme sunucunuz açık değilse, projenizin ana dizini içerisindeyken şu komutu verin:

python manage.py runserver

Bu sizin için http://localhost:8000 adresinde bir sunucu oluşturacak. Eğer, o adrese giderseniz, size gittiğiniz adresin tanımladığınız url'ler içerisinde bulunamadığına dair bir hata verecek. Çünkü, anasayfa için henüz bir görünüm tanımlamadık. Şimdilik, http://localhost:8000/admin linkinden ulaşabileceğimiz, yönetici paneline ilerleyelim. Sizden yönetici girişi yapmanızı isteyecek. Admin veritabanını oluşturuken girdiğiniz kullanıcı adı ve şifresiyle giriş yapabilirsiniz.

Burada, yönetici sistemine kayıt ettiğiniz uygulamaların yönetimini yapabilirsiniz. Şu anda Auth ve Sites olarak iki uygulama yüklü olmalı ve bunlar altında kullanıclar, gruplar, ve siteler ile ilgili yönetim işlemlerini yapacağınız linkler olmalı. Bu ayarların detaylarına değinmeyeceğim. Ancak, şu anda gördüğünüz gibi, burada blog uygulamamnız yok. Önce blog uygulamamızı django'nun admin sistemine kaydetmemiz gerekiyor. Bunun için, blog uygulaması içerisinde admin isminde bir model oluşturmalıyız. Uygulamanızın ana dizini (projenin değil, uygulamanın) içerisinde admin.py isimli boş bir dosya oluşturun. Admin uygulaması, bizim uygulamamızı kaydetmek için bu dosyanın içeriğini kullanacak. Şimdi modülümüzü yazmaya başlayalım. Öncelikle modülümüzün içerisine django'nun admin uygulamasını dahil etmemiz gerekiyor.

from django.contrib import admin

Daha sonra admin sitesine kayıt edeceğimiz modelleri modülümüze dahil etmeliyiz.

from blog.models import makale, etiket

Artık modellerimizi admin sitesine kayıt edebiliriz. Bunun için modülümüze dahil ettiğimiz admin paketinin içerisindeki sites modülünde bulunan AdminSite sınıfının register() metodunu kullanacağız. "admin" paketini modülümüze dahil ederken, bu paketin __init__ modülü, bizim için sites.AdminSite'ye işaret eden bir kısayol olarak "site" değişkenini tanımladı. Bu yüzden kayıt işlemini şu şekilde gerçekleştirebiliriz.

admin.site.register(makale)
admin.site.register(etiket)

Burada, makale ve etiket argümanlarının tırnak içinde olmadığına dikkat edin. Bu metoda argüman olarak models.Model'den kalıtım alan bir sınıf vermemiz gerekiyor, bir karakter dizgesi değil.

Artık modellerimiz kullanıma hazır, ancak, geliştirme sunucunuzu yeniden başlatmanız gerekiyor. Geliştirme sunucunuzu yeniden başlattıktan sonra, admin sitesine giderek, blog uygulamanıza makale girmeye başlayabilirsiniz.

Bu yazıyı bitirmeden önce, admin modülüne bir ekleme yapacağız. makale modelimizdeki slug alanını her seferinde doldurmak sıkıntı verici bir durum olabilir. Bu yüzden, admin sitesinin slug alanlarını otomatik olarak doldurmasını isteyeceğiz. Önce kodu görelim, sonra açıklamalarını yapacağım:

from blog.models import makale, etiket
from django.contrib import admin

class MakaleAdmin(admin.ModelAdmin):
    prepopulated_fields = {"slug": ("baslik",)}

admin.site.register(makale,MakaleAdmin)
admin.site.register(etiket)

Burada admin paketi/uygulaması içerisindeki ModelAdmin sınıfından kalıtım alan (php'deki extends gibi) makale adında bir sınıf oluşturduk. Bu tip sınıfları, modellerimizi admin uygulamasına kaydederken ikinci bir argüman olarak kullanabiliriz. Bu sınıfın içinde tanımladığımız özellikler (sınıf özellikleri [eng: class attributes]) modellerimize ait yönetim panelini daha da özelliştirmeye yarıyor. prepopulated_fields özelliğini tanımlarsanız, anahtar-değer ikililerinden anahtardaki alanın değerini değerdeki tuple'ın her birisine girilen verilere göre admin paneli bir javascript ile doldurur. Burada, slug alanımız baslik alanına girilen veriye göre kendiliğinden doldurulacak.

Artık django'nun admin sitesi kullanıma hazır. Bloğumuza makale eklemeye başlayabiliriz. Django url ve görünüm yazısında url şemamızı tanımalayacak ve views modülü içerisinde birkaç görünüm tanımlayacağız.